Junge Sprecherinnen und Sprecher des Niederdeutschen organisieren sich: Mit dem Nettwark Junge Lüüd (NJL) entsteht derzeit eine neue Organisation, die jungen Menschen aus der niederdeutschen/niedersassischen Sprachgemeinschaft erstmals eine eigene, gemeinsame Stimme geben soll. Die offizielle Gründung ist für Mai/Juni 2026 vorgesehen.
Das NJL versteht sich als Zusammenschluss junger Menschen aus dem gesamten niederdeutschen Sprachraum. Inhaltlich will sich das Netzwerk insbesondere in drei Bereichen engagieren: die stärkere Vernetzung junger Sprecherinnen und Sprecher, die Formulierung und Vertretung eigener sprachpolitischer Forderungen sowie die Entwicklung gemeinsamer Projekte zur Förderung und Sichtbarkeit des Niederdeutschen. Eine Zugehörigkeit zur Gruppe der Niederdeutschen/Niedersassen ist dabei unabhängig von Herkunft oder Sprachkompetenz.
Hintergrund der Initiative ist die seit Jahren beobachtete Entwicklung, dass die Sprecherinnen und Sprecher des Niederdeutschen/Niedersassischen im Durchschnitt älter werden, während jüngere Generationen in Politik, Öffentlichkeit und Förderstrukturen oft weniger sichtbar sind. Gleichzeitig leben junge Niederdeutsche/Niedersassische häufig räumlich und sozial voneinander getrennt. Und genau hier soll das neue Netzwerk hier ansetzen.
Ein wichtiger Meilenstein auf dem Weg zur Gründung war das erste große Vernetzungstreffen am 31. Januar 2026 in Bremen. Rund 20 junge Menschen aus allen Ecken des Sprachgebietes beiderseits der niederländisch-deutschen Grenze kamen dort zusammen, um zentrale Themen und Herausforderungen zu diskutieren und erste Grundlagen für eine gemeinsame Organisation zu erarbeiten. In einem weiteren digitalen Treffen wurden diese Ansätze vertieft und die letzten Schritte zur Organisationsgründung vorbereitet. Dabei zeigte sich auch die internationale Dimension des Netzwerks: Neben Sprecherinnen und Sprechern aus Deutschland und den Niederlanden beteiligen sich unter anderem auch Plautdietsch- und Pomerano-Sprechende aus Brasilien, Mexiko, den USA und Kanada.
Das NJL knüpft zugleich an bestehende Entwicklungen in der niederdeutschen Sprachpolitik an. Seit einigen Jahren werden junge Perspektiven verstärkt berücksichtigt, etwa durch die Einrichtung der Junge Lüüd-Vertretung im Bunnsraat för Nedderdüütsch (BfN). Künftig sollen diese Vertreterinnen und Vertreter direkt aus dem Netzwerk heraus gewählt werden und so die Anliegen junger Menschen gebündelt in das zentrale Gremium der Sprechergruppe einbringen.

An'n 31.01.2026 hett dat eerste Nettwarkdrapen vun de Jungen Lüüd steedfunnen. Op de Inladen sünd üm un bi 20 Lüüd fulgt un kemen tosamen in't Institut für niederdeutsche Sprache (INS). Op't Tapeet stünn en Barg Programmpunkten för dat Johr 2026. Dat Maal is, de Arbeit vun Junge Lüüd organisatoorsch beter un struktureerter optostellen. Dorso hebbt wi en Drapen in live ansett. (För en poor Indrück, kiek di uns Instagram-Reel an!)

Man toeerst hebbt wi uns alltohoop kennenlehrt, wieldat bannig vele ne'e Gesichter dorbi weren. De Lüüd kemen ut heel Plattdüütschland|Sassenland, vun Mekelnborg-Vörpommern bet na Nedderland, vun Sleswig-Holsteen bet na Westfalen, vundor weer kloor: de lingua franca is Plattdüütsch¹, wieldat nich all Düütsch snacken kunnen - un dat leep wunnerbest. Achterna hett Nele Otten uns en Tour dör dat Institut geven un en Reeg Saken över de Arbeit, Opgaven un ok Rutfödderns vun't INS vertellt. Torüch in de grote Grupp güng dat mit dat Sinneren los to de groten Themen för den Dag, op de een Siet de polietsche Arbeitsfokus för 2026 un op de anner Siet de Nettwarksarbeit un Form vun een Sik-Organiseren.

Op de Fraag, wo sik de Politik för junge Lüüd op fokusseren schall för't Johr 2026, geev dat grote Övereenstimmen. An vörste Steed stünn dat mediale Anbott. Dat gifft keen Utrichten op junge Lüüd un al so is de Meng vun Inholen bannig siet, sodat junge Lüüd blots de Mööglichkeit hebbt, Medien op de se Vermaak hebbt, op Düütsch oder even Nedderlännsch to kunsumeren. Ok en Wetensvermiddeln, op wat för en Oort ok: in Form vun Videos/Podcasts in't Internett, op Schiller/Audiotouren in en Museum oder as Saakböker oder Ünnerrichtsinhoolt in de Scholen, gifft dat meist gor nich op Platt. De Jungen Lüüd wünscht sik betere Mechanismen, de düssen Scheefstand verbetern köönt: en Plattdüütschquoot för de apentlich-rechtlichen Rundfunkanstalten, Junge Lüüd-Vertreders in de Rundfunkrööd vun de Länner, mehr Geller för profeschonelle Medienanbotten, en Font för Institutschonen as Museen för de Översettens un Ümsettens vun de Spraakoptschonen Platt, dat Inbinnen vun junge Lüüd in de Utstalten vun de Medien un en grötteren Fokus op de sotschalen Medien.

Bi Nedderland is dat Problem, dat dat för Neddersass'sch blots Deel II vun de Europääsche Charta för Regional- oder Minnerheitenspraken ünnertekent hett. Bavento gifft dat keen zentral Organ, dat de Sprekergrupp vertreden un de neddersass'sche Spraakpolitik vörandrieven deit, wat dorto föhrt, dat de Geller för Spraakprojekten nich sekerstellt sünd un somit keen Plaanborkeit mööglich is. De Jungen Lüüd wünscht sik hier mehr Hanneln un betere Weeg för en egen Partizipatschoon.

Wo wi dat wieders över harrn, dat weer de strukturelle Arbeit vun de Jungen Lüüd. Bruukt dat en Nettwark un woans kunn so een utsehn? Wat sünd Saken, de ee goot över en Nettwark beschicken kann? Dat sünd Fragen, mit de de Lüüd in Lüttgruppen gahn sünd un heel intressante Punkten vördag bröcht hebbt. So hett sik wiest, dat se op jeden Fall Intress un Berief an en Nettwark hebbt. In all Gruppen keem op, dat de beste Weg för dat Nettwark woll över den Kommunikatschoonsdeenst Discord (Lenk na'n Neddersass'schserver) is, WhatsApp levert to wenig Warktüüch un Mööglichkeiten hierför. Över en Nettwark kann een ok sülvst Inholen in Afspraak opstellen, so as lütte Videos to verscheden Themen in'n Wessel un de op en Onlineplattform vörstellen. Bavento kann een sik so uttuuschen to verscheden Projekten, de an't Lopen sünd, sodat een dat Swarmweten antappen kann.

Veel vun de Anwesigen harrn Lüst, bi en organiseertere Struktur vun de Jungen Lüüd mittodoon. Dat meent, wenn een dat in en egen Organisatschoon oder wat Liekerhafts överföhren wöör, denn harrn vele Vermaak, ehr Deel bitodregen. De Junge Lüüd-Vertreders:chen in'n BfN hebbt sik op jeden Fall över dat schöne un produktive Drapen mit so veel junge Lüüd freit un föhrt dat nu geern draad wieder.

Wenn du ok twüschen 18 un 35 Johr oolt büst un Lüst hest, di op jichtenseen Oort un Wies bi de Jungen Lüüd to engageren, denn mell di doch geern ünner info@niederdeutschsekretariat.de.

___________

¹ Wi bruukt hier de Beteken "Platt/Plattdüütsch" man meent natürlich de hele Spraak Nedderdüütsch/Neddersassisk.

De Bunnsraat för Nedderdüütsch un dat Nedderdüütschsekretariat un dat Institut för nedderdüütsche Spraak laadt in na en Nettwarkdrapen vun junge Lüüd - an'n 31. Januor in Bremen. Wi wüllt op dat Johr 2025 trüchkieken, uns mit jo uttuuschen över betere Nettwarkmööglichkeiten un woans een fastere Strukturen för de polietsche Arbeit för junge Lüüd opboen kann. Wat för en Fokus schall de Arbeit mit junge Lüüd för't Johr 2026 hebben? Nu sünd ji fraagt!

Wi laadt all Lüüd twüschen 18 un 35 Johr in, de Lüst hebbt, mittodoon un de ehr Ideen inbringen wüllt. Wi kaamt in dat Institut för nedderdüütsche Spraak in de Mööt, lehrt wat över de Arbeit, de se dor doot, un maakt uns dat dor kommodig för uns Kennenlehren, Uttuusch un Diskuschoon.

Ji köönt sik bet to'n 29.01. anmellen bi info@niederdeutschsekretariat.de.
De Reiskösten warrt jo betahlt.

Wi freit uns al op jo!

Das Netzwerktreffen wird gefördert durch das Bundesministerium des Innern aufgrund eines Beschlusses des Deutschen Bundestags

De Bunnsraat för Nedderdüütsch un dat Nedderdüütschsekretariat, dat Institut för nedderdüütsche Spraak un dat Lännerzentrum för Nedderdüütsch laadt in na en Nettwarkdrapen vun junge Lüüd - an'n 13. Dezember in Bremen. Wi wüllt op dat Johr 2025 trüchkieken, uns mit jo uttuuschen över betere Nettwarkmööglichkeiten un woans een fastere Strukturen för Jöögdarbeit opboen kann. Wat för en Fokus schall de Arbeit mit junge Lüüd för't Johr 2026 hebben? Nu sünd ji fraagt!

Wi laadt all Lüüd twüschen 18 un 35 Johr in, de Lüst hebbt, mittodoon un de ehr Ideen inbringen wüllt. Wi lehrt toeerst de Institutschoon vun't Lännerzentrum för Nedderdüütsch kennen, kriegt denn en plattdüütsche Stadtföhren vun't Leider vun't LzN un lehrt denn dat Institut för nedderdüütsche Spraak kennen un maakt uns dat dor kommodig för uns Uttuusch un Kennenlehren.

Bremen büddt en Reeg schöne Wiehnachtsmärkt an, wo een achterna gemeensam den Avend utklingen laten kann.

Ji köönt sik bet to'n 11. Dezember anmellen bi info@niederdeutschsekretariat.de.

De Reiskösten warrt jo betahlt.

Wi freit uns al op jo!

Stütt för de Veranstalten gifft dat Bunnsbinnenministerium.

Dat Nedderdüütschsekretariat nödigt to de eerste Warksteed vunjohr an’n Middeweken, 12. Februor 2025 to dat Thema Spraakutbo Plattdüütsch.

Siet verleden Johr hebbt sik so enige Saken daan un wi hebbt to’n Bispell de Arbeit för en Spraakplaan Nedderdüütsch 2050 opnahmen, en Warkkoppel is al bi un plaant en Prestieschplaan in twee Modellregionen. En anner Deel vun en Spraakplaan is de Spraakutbo – dat heet, dat de Spraak rieker warrn mütt, an Utdrucksmööglichkeiden, an Wöör, man ok an Vörgaven, wat denn to en goot Plattdüütsch tellen deit un wat nich. Dat weer ok Thema in uns Podcast klookluustert: Spraakutbo Nedderdüütsch – woans geiht een sowat an? Ok de Podcast schall dorto bidregen, dat Lüüd sik wedder mehr troot, ok anner Rebeden as man ehr Alldag mit Platt to füllen.

Bi de Arbeit an düt Thema is vun’n Bunnsraat för Nedderdüütsch en Broschüür rutkamen: “Mehr Wöör för Platt – Woans geiht Spraakutbo?“ Dorin warrt de Begreep un de Grünn för Spraakutbo verkloort, man ok wat för Strategien een bruken kann, üm ne’e Wöör to finnen, wat de fakensten Fehlers sünd, bi Lüüd, de Platt lehrt, un woans sik elk un een an den Spraakutbo bedeligen kann. De Broschüür kann een bi uns köstenfree bestellen oder online as PDF bekieken.

In düsse Warksteed wüllt wi uns över dat Thema uttuuschen: Wat fehlt jo för Wöör op Platt? Un wat för Wöör hebbt ji al nee  in jo Platt opnahmen? As Instieg hebbt wi twee Referenten inlaadt: Jan Graf, ehdem Baas vun Plattradio, wat en wichtige Steed vun’n Spraakutbo weer. Un Robert Langhanke, Universität Flensborg, de Vörsitter vun de SASS-Redakschoon is, de dat SASS-Wöörbook rutgifft. He vertellt vun de spraakutboen Arbeit vun de Redakschoon.

De Warksteed is op Platt. Wi höögt uns, wenn ji mit dorbi sünd! Also eenfack anmellen:

Veranstalter:
Anmellen un Fragen:
Anmellensfrist:
Datum un Tiet:
Woneem:

Bunnsraat för Nedderdüütsch un Nedderdüütschsekretariat
per Mail an info@niederdeutschsekretariat.de
Dingsdag, 11.02.2025
Middeweken, 12.02.2025, Klock 6 bet halvig 8 an’n Avend
online, Zoom-Lenk kümmt as Mail

Am 14. November 2024 trafen sich junge Angehörige der vier anerkannten autochthonen nationalen Minderheiten Deutschlands sowie der Sprechergruppe Niederdeutsch zu einem digitalen Austausch. Das Minderheitensekretariat und Niederdeutschsekretariat hatten eingeladen, es nahmen insgesamt 20 Personen teil – Minderheitenangehörige aller vier nationalen Minderheiten und Vertreter*innen der Sprechergruppe Niederdeutsch. Das digitale Treffen erlaubte ein gemeinsames Reflektieren über die zurückliegenden Netzwerktreffen. Darüber hinaus hatten Vertreter*innen der verschiedenen Gruppen Gelegenheit vorzustellen, woran sie selbst gerade arbeiten oder welchen Themen sie gerade besonders interessieren.

Mit dem Projekt „Das vergessene Gedächtnis“ brachte David Rosenberg einen eindrucksvollen Beitrag ein. David Rosenberg ist selbst Rom und in verschiedenen Bereichen politisch engagiert. Er hat an dem Vernetzungstreffen 2023 in Berlin teilgenommen. Derzeit ist er wissenschaftlicher Mitarbeiter für „Das vergessene Gedächtnis“. Dieses Projekt sammelt und bewahrt Objekte, die von der Geschichte und Kultur der Sinti und Roma in Europa während des Holocaust bis heute erzählen. Alltagsgegenstände, Briefe, Möbel und Dokumente werden konserviert und für nachfolgende Generationen erhalten. Videointerviews mit Zeitzeug:innen und „Zweitzeug:innen“ werfen Schlaglichter auf die Biografien der Menschen hinter den Dingen.
Mehr Informationen zum Projekt finden sich hier.
Auch auf Instagram werden Interviews und Geschichten zu Objekten geteilt: Link

Die beiden Ostfriesinnen Antje und Johanna Roolfs haben in den vergangenen zwei Jahren an den Vernetzungstreffen teilgenommen. Sie berichteten über einen Poetry-Slam, den sie mitorganisiert haben und der am 17. Oktober in Oldenburg stattfand. Die Veranstaltung kombinierte Hoch- und Plattdeutsch in einem kreativen Wettbewerb und fand großen Anklang beim Publikum. Weitere Veranstaltungen in diesem Bereich finden sich hier.

Es wird nun schon seit Jahren darüber gesprochen, dass sich auch die Saterfriesen eine Jugendorganisation wünschen. Endlich gibt es erfreuliche Nachrichten. Die Saterfriesin und ehemalige Praktikantin im Minderheitensekretariat, Malin Tellmann, stellte ihre Jugendarbeit für die Saterfriesen vor und berichtete davon, dass gerade ein erster Austausch zwischen Saterfriesen und der deutschen Minderheit in Polen geplant wird. Im nächsten Sommer soll die deutsche Minderheit zuerst das Saterland besuchen, der Austausch soll die Verbindung zwischen den Gruppen stärken und den jungen Minderheitenangehörigen auch neue Perspektiven auf die eigene Identität erlauben.
Sobald es mehr Informationen zum Projekt und zum Austausch gibt, sind diese hier und auf ihrer Instagram-Seite zu finden.

Kun Bruning gewährte Einblicke in seine kürzliche Reise durch die Ukraine. Im Rahmen einer Reportage für den niedersorbischen Rundfunk führte er Interviews mit Menschen vor Ort, um ihre Geschichten und Perspektiven auf das Leben im Krieg festzuhalten. Hier ist die Sendung auf Niedersorbisch nachzuhören.

Den Abschluss bildete ein spannender Ausflug in die Mythologie. Lukaš Rehor schilderte die Bedeutung des „zmij“ (zu deutsch „Drache“)  in der sorbischen Volksdichtung und zog Parallelen zu anderen Kulturen.

Onno Dirk Feldmann und Tido Specht entführten die Teilnehmer*innen abschließend mit der ostfriesischen Legende von den Eerdmantjes im Plytenberg in die Sagenwelt Ostfrieslands. Diese sagenhaften Wesen lebten einst in einem prächtigen Marmorschloss im Inneren des Berges und bewachten König Radbods sagenhaften Schatz.

Du hest en egen (hooch- oder plattdüütschen) Kanal un weetst nich so recht, woans du en gröttere Reckwiet kriegen schasst? Du wullt geern Deel vun #plattdüütschefreedag warrn un bruukst mehr Kennis dorför? Woans kann een de Lüüd to mehr Interakschoon bringen? Oder wodännig optimeert een sien Kanal? Wenn du di dor sülvst bi rutkennen deist, denn büst du jüstemang an de richtige Adress.

Lisa Wrogemann, ok bekennt as @eat.platt.love, föhrt uns in de Welt vun de sotschalen Medien in, vör allen fokusseert wi uns op Instagram. Se wiest uns, wat en gode Story oder wat en goot Reel utmaken deit, woans een goden Content opstellt, mit den de Lüüd ok interageert, oder ok wat dat mit den Mythos Hashtags op sik hett.

Wi warrt ok glieks aktiv un maakt uns egen plattdüütschen Contents un laadt jüm op. För dat Design bruukt wi Canva, wat köstenfree is un lehrt hierför al de Basics. Dat is uns en wichtig Anliggen, dat wi Plattdüütsch ok online sichtborer maakt un sien Bruuk in de sotschalen Medien föddert.

Wat du mitbringen schusst:
Du hest en Smartphone un hest en egen Instagramaccount.
Du weetst al, wat en Story, Highlight, Reel un wat Hashtags sünd – wi fangt nich bi null an.
Opbest leggst du di al en köstenfre’en Account bi canva.com an.

De Warksteed is köstenfree, de Reiskösten warrt ok betahlt.
Dat köönt Lüüd ut elk Öller mitmaken, dat is nich alleen för junge Lüüd dacht!

Junge Lüüd bi de Bämsen-Dagfahrt klaar to hören un to sehn

[De Präsentatschoon vun de jungen Lüüd kann een hier bekieken: Junge Lüüd un Spraakpolitik]

Well an d‘ Wekenenn van’n 20. bit 22. September 2024 in’t Kurhuus van Bämsen west is, kunn en lebennig 76. Bämsen-Dagfahrt över nederdüütske Spraak un Literatur beleven, to de de Vereen Bevensen-Tagung e.V. inladen hett. De jungen Lüü weren nich blot en Deel van dat Motto „Junge Lüüd un Platt“, dat sük de Dagfahrt sülvst geven hett, sünnern se stunnen ok dat hele Wekenenn in’n Fokus van’t Programm.

To’n Uptakt an Fredag kregen dree junge Schrieverske un Schrievers een Stünn Tied, sük vörtostellen un hör egen Texten vörtolesen. Gesche Gloystein hett daarbi dree Texten vördragen. Mit „In datsülvige Boot“, een – as de Schrieverske sülvst seggt – anner Heimaadgedicht, de Körtgeschicht „Een Dag“ un de Slamtext „Wuddeln un Flünken“ lood se de Lüü in, över Fragen van Identität, Heimaad, man ok över de Saken, de een in de Tokunft maken will, un över de innerlik Sörgen un Angsten natodenken. Daarna leesde Nikos Saul elv Gedichten vör. Se nahderden sük vöölklörig Themen, to’n Bispööl Krieg, Minsk un Maschien, Kark un Jahrstieden. Man sien Gedichten settden sük ok utnanner mit Fragen na dat Leven as utwassen Lüü un de Erfahrungen, de junge Lüü bi Disko-Veranstaltens maken köönt. Interessant weer butendeem de Betreck up fröher nederdüütske Schrievers in sien Gedichten. So funnen sük woordelk Angaven van Hartich Sierk, en Buur un Chronik-Upschriever in’n 17. Jahrhunnert ut Dithmarschen, un ok ut de „Quickborn“ van Klaus Groth, de Nikos Saul hannig in twee Gedicht-Collagen inarbeidde. Leider kunn Arne Lentföhr sien Gedichten nich persöönlik vörstellen. Liekers wurren Videos ofspöölt, in de he teihn Gedichten vördroog, mit de he de Tohörerskes un Tohörers to’n Nadenken anreegde. De dree Schrieverslüü kregen groten Bifall.

As Ofslut van de eerst Dag tradden avends de „Jungen Lüüd ut Löwenstedt“ in de groten Saal van’t Kurhuus up. Se loden mit dat Stück „In de Juni geev dat immer Erdbeeren“, een Live-Theater mit Film, to en Perspektievwessel bi dat Thema Flücht in.

De Vörmiddag an d‘ Saterdag stunn denn in’t Teken van de thematisk Vördragen. Begunnen hebbt de jungen Lüü van de Bunnsraat för Nedderdüütsch un van dat Niederdeutschsekretariat. De Jöögdbeupdragten Kevin Behrens un Thees Becker tohoop mit Nadine Koop, de Vertrederske in‘n BfN för Mekelnborg-Vörpommern, sproken över hör spraakpolitisk Arbeid. Tegen en Vörstellen van de Europäisk Sprakencharta för Regionaal- of Minnerheitenspraken, de BfN un dat Niederdeutschsekretariat wesen se toeerst up de Sprekertahlen un de konkrete Situation bi de jungen Lüü hen, de al ut de jungste Unnersöken van 2016 dör dat Institut för nederdüütske Spraak un dat Institut för Düütske Spraak herutkomen deit. Man düdelk wurd de Situation ok dör de Vörstellungen van dree verscheden fiktive Personen, de doch all gliekermaten wiest, dat dat en Nettwark för junge Lüü bruken deit, bi dat se sük inbrengen köönt un waar se ok vermiddelt kriegt, welke Middels un Kansen dat gifft, um sülvst wat för de Spraak in’n Olldag un de Gesellskupp to maken. Naast stellden se de enkelten Bestanddelen van hör Arbeid vör. Dree Pielers sünd daarbi van Bedüden. Dat Vöranste is de Arbeid to’n Upboo van en Nettwark för junge Lüü, to’n Bispööl dör de Online-Veranstaltens, as de Warksteden to verscheden Themen of de Stammkring „Junge Lüüd ünner sik“, man ok dör de gemeensaam Exkursionen, as de Jöögduttusk mit de nationaal Minnerheiten of de Thinktank. De tweede Pieler bildt de Kontakt to de Politik. „De Uttusk mit de Politikers un Politikerskes is van Bedüden, um de Interessen van junge Lüü sichtbaar to maken“, so de dree. Daarto tellt ok de Visiet van de Bundsdagdebatt un de stadig Uttusk dör dat Deelnehmen an Sitten van Gremien, as de Beraden Utschuss för de Fragen van de nederdüütske Sprekergrupp. Nettso is dat Formuleren un Övergeven van de Berliner un Neddersassen Verkloren an de Politerskes un Poltikers daar en Deel van, um up de Problemen un Wünsken van junge Lüü in’n Berieken van Medien- un Bildungsangeboden, man ok up de Fragen na Perspektiven för de naderhand Beroop mit Plattdüütsk hentodüden. De darde Pieler is denn, dat Nettwark ok regionaal fasttomaken. Hier vertellde Thees Becker över dat „Nederdüütsk Forum an de Uni Ollnborg“, dat he tosamen mit Joschka van Lienen in’n Oktobermaant 2023 gründt hett. För de Vördrag, de haast 50 Minüten düürde, geev dat in de Diskussion achteran vööl Tospraak un gode Torüggmellen van de Tohörerskes un Tohörers.

De tweede Vördrag hull denn Jan Graf, de över dat plattdüütsk Medienangebood PLATTRADIO in’t Geheel un över de sture Laag van PLATTRADIO an’t Enn van’t Jahr 2023 sprook, man ok up de Bedüden dör de konkrete Arbeid van PLATTRADIO in d‘ Betreck up dat Thema Spraakutboo henwees. „Mit de Versöök, en seriös plattdüütsk Berichten to maken, wurd dat nödig, akkerate Woorden to verwenden“, so Jan Graf. Daar harr de Redaktion woll ok recht gode Torüggmeldens meesttieds up kriegen, man de Weg daarhen weer stuur un lang west, denn mit de Fraag na de akkerat Woorden stellde sük alltied ok de Fraag na dat Akzepteren van sülke Woorden bi de Lüü, de PLATTRADIO höört harren. So weer een gau al bi en Pieler van’n Spraakplaan för Nederdüütsk, de Konzepten för de Angelegenheiden van Korpus, Status un Verwarf entwickelt, um de Spraak starker för de Tokunft to maken.

Johannes Callsen, de Beupdragte för Minnerheiten van’t Land Slewsig-Holsteen, deelde toeerst de Gröten in’n Naam van de Landsregeren mit un sprook denn över de Handlungsplaan Sprakenpolitik, de dat Land neei beschluten hett. Togliek gung he up de Laag van PLATTRADIO in un drückde de Hoop ut, dat mit de neje Utschrieven van sülk een Projekt as PLATTRADIO dör de Landsmedienanstalt en Lösen un Angebood up lange Tied funnen werd.

Dat Formaat „Op de Kist“ maakde denn dat Programm an d‘ Namiddag open un lood Liddmaten, man ok Gasten van de Dagfahrt in, egen Texten vörtolesen. Daar folgde dat literaarsk Klaverbladd up, an dat Carl-Heinz Dirks ut Emm, Petra Kücklich ut Hamborg, Nikos Saul ut Münster un Charlotte Paul, Studentin ut Griepswoold in Vertreden för Ulrike Stern, deelnohmen. Se diskuteerden över veer Böker för Kinner un junge Lüü, daarunner „Ebbe un Hehn“ van Birgit Lemmermann un „Kumm, wi sägeln“ van Vivian Eisold.

Mit dat Kunzert van de Band „Swing op de Deel“ gung de Saterdag mit good Musik un lüstig Aktionen för de Tohörerskes un Tohörers to’n Mitmaken to’n Enn.

De Sönndag fung denn an mit en plattdüütsk Gottsdeenst in de Dreekönigskark in Bämsen, de van Pastorske Imke Schwarz ut Loccum hollen wurd. Se is de Beupdragte van de hannoversk Landskark för „Plattdüütsch in de Kark“. De Dagfahrt gung naderhand in de Kurhuus ok weer mit de Fokus up de jungen Lüü to’n Enn, umdat de Lüttjepütt-Pries utgeven wurd, de dit Jahr an de Jugendtheatergrupp „De lütten Sülfmeister“ ut Lümborg gung. Dat Utgeven wurd musikaalsk van Lennon von Seth begleidt.

Thees Becker, Jöögdbeupdragte bi’n BfN

To'n Toluustern

"Bämsen-Dagfohrt": Ein Wochenende im Zeichen des Plattdeutschen, NDR 1 Welle Nord (23.09.2024)

Vom 19. bis 23. Juli fand in Flensburg das zweite Vernetzungstreffen der Angehörigen der fünf anerkannten autochthonen Gruppen Deutschlands statt, zu dem das Niederdeutschsekretariat und das Minderheitensekretariat eingeladen hatten. Unter dem Motto „Vielfalt zwischen den Meeren“ trafen sich junge Erwachsene der nationalen Minderheiten – Dänen, Friesen und Sorben – sowie der niederdeutschen Sprechergruppe, um sich auszutauschen und gemeinsam an Themen wie Identität, Sprache und Kultur zu arbeiten.

Der Austausch "Vielfalt zwischen den Meeren" hat mir persönlich sehr gut gefallen. Das lag nicht nur am abwechselnden Programm, sondern vor allem auch an den unterschiedlichen Begegnungen mit den Menschen vor Ort, die den Austausch lebendig gemacht haben. Mir ist der Workshop zum Thema "Identität" besonders in Erinnerung geblieben, da ich im Laufe dessen zu vielen Erkenntnissen gekommen bin. Diese waren für mich sehr hilfreich und sind es immer noch.

- Nadja Scholze

„Udvekslingen har været en stor succes. Det er altid dejligt at vende hjem til mindretallet igen, og jeg har en fornemmelse af, at de unge fra de andre mindretal har det på samme måde. Her har vi en dyb forståelse for hinanden, og der er plads til at diskutere vores forskellige erfaringer som en del af mindretallet. Dagene var meget intensive, og man tager hjem med en god følelse og en masse nye venner.“

- Till Rasmus Hölzl

Us het dat minnerhaidsdräepen häil gaud gefaalen! Biisünners däi buent óóvend funnent wii läip interessant. Wii bünt 'n büelt oover däi anner minnerhaiden gewoer worden. Dat skaulsüsteem fan däi daansk minnerhaid was seeker föör âal däilneemers inspiräärend. Us het dat dräepen d'r tau andreeven, us ook in d' taukumst föör 'n ferbeetern fan däi situwóósje fan däi fräisk minnerhaid in Oostfräisland in t' setten, dat Oostfräisen ennerwenner, net soo as däi Daansken fandóóeğ, skaulen biisöyken köönent, in däi höör tóól in d' middelpünt staajt.
- Oen un Tîid

De Uttuusk “Tüsken de Seen” was nich blot en moje Utflüggt na Flensbörg hen, waar al veer van de Minnerheidenspraken to finnen sünd. Wi hebben vööl lehrt över de Situation van de Spraken, waar de proot worden, man ok, mit welke Problem se to doon hebben. Up düsse Aard kunnen wi uns uttuusken un uns för uns egen Spraak inspireren laten van dat, wat bi de anner beter löppt. Mien Highlghts van ’t Programm weren de Utflüggt up de Hambörger Hallig, dat Programm van de Deenske Minnerheid över Identität – dat weren echt Fragen, de een sük elke paar Jahr stellen sull – un natürlik de Poetry Slam-Workshop, daar sünd heel starke Texten bi entstahn. Man ok de Spraak-Nerds as ik sünd nich to kört komen, umdat wi vööl in un över uns Spraken proot hebben. Ik höög mi in elke Fall up token Jahr, wenn wi weer binanner komen.

- Lucia-Philtje Gerst

"Platt mütt sichtbor warrn un sien Snackers:chen mööt sik sehn föhlen"

Ünner düt Motto hebbt de jungen Lüüd jümehr Wünsch un Födderns stellt, de se in de Neddersassen-Verkloren formuleert hebbt. De jungen Lüüd vertreedt de junge Sprekerschop vun’t Nedderdüütsche. Mit de Verkloren, de se in Tosamenarbeit mit den Bunnsraat för Nedderdüütsch un dat Nedderdüütschsekretariat opstellt hebbt, richt se sik sünnerlich an de polietsche Apentlichkeit. De jungen Lüüd hebbt de Neddersassen-Verkloren op den Beraden Utschuss an'n 17. Juni 2024 verkünnigt un överlangt.

2022 hebbt sik de jungen Lüüd al mit de Berliner Verkloren kloor verwöört un op jümehr Problemen as Meenschop vun junge Sprekers:chen opmarksam maakt un Missstänn op Bunnsebene thematiseert. In düsse Verkloren ut dat Johr 2024 hebbt se nu jümehr Berieven för dat Land Neddersassen formuleert. Dat geiht jüm ünner annern dorüm, dat Plattdüütsch ok in Neddersassen in de Verfaten opnahmen warrn schull, üm en Nateken vun de Charta, üm dat Fack „Nedderdüütsch“ mööglich to maken un üm de Ümsetten vun den Nedderdüütschünnerricht to moderniseren un verwiedern. Man ok nedderdüütsche Kultur- un Medienanbotten, en eenfachen Togang to de Spraak oder en transparentere nedderdüütsche Politik.

To'n Wiederlesen:

• Neddersassen-Verkloren dalladen (pdf)

An'n 17. Juni hett de Beraden Utschuss in Hamborg steedfunnen. Dat hebbt wi as Anlaat nahmen un en poor junge Lüüd inlaadt, de sik vör den Utschuss mit Natalie Pawlik, MdB, de Beopdraagte för Utsettlerfragen un de natschonalen Minnerheiden, drapen hebbt. Jöögdarbeit is ehr bannig wichtig un dorso weer dat en teemlich passliche Tosamenkumst. Dorbi weren Natalie Pawlik sülvst as ok dree vun ehr Mitarbeiders*chen, Christiane Ehlers, de Leidersche vun't NdS, Heinrich Siefer, de Spreker vun'n BfN, un acht vun de jungen Lüüd un ehr Vertreders in'n Bunnsraat för Nedderdüütsch. Toeerst hebbt wi twee künstlerische Bidrääg höört. Lucia-Philtje Gerst hett twee vun ehr Geschichten vörstellt. Een hett se al op uns Literatur-Warksteed vörstellt. De anner is mang de besten 25 Geschichten bi den Schrievwettstried "Vertell doch mal" kamen. Gesche Gloystein, de mang anner Poetry Slams schrifft, hett en Slam för all vördragen.

Achterna sünd wi in't Gesprääk mit Fro Pawlik kamen, in dat wi bestimmte Themen vörstellt un diskereert hebbt, dormit düütlich warrt, wat uns as junge Lüüd sünnerlich wichtig is in de Spraakpolitik. Düsse Themen hebbt wi in en Online-Drapen vörher afsnackt. Wichtig weer uns in eerste Lien för allen de Stand vun Plattdüütsch an de Scholen, Kinnergoorns, Utbillens un in't Studium. De mehrsten vun de jungen Lüüd hebbt sik op de een oder anner Wies an de Uni op Nedderdüütsch qualifizeert oder spetschaliseert. Man mit düsse Düchtigkeit köönt se sik narms so recht profileren, wieldat de Scholen sowat nich sünnerlich utschrievt. Dat bruukt en beter Nettwark för de Nedderdüütschqualifikatschoon an de Unis un achterna dat Vermiddeln an Scholen. Datsülvige bedröppt ok de Utwussenenbillen, wo dat eenfack to wenig Anbott gifft för Utwussenen, sik Platt as Tweetspraak antoegen.

Wieders güng dat ok üm Kultur un Literatur, wat twee Berieken sünd, wo dat noch jümmers doran mangelt, dat sik hier en Profeschonaliseren över Platt instellt hett. Dat gifft keen zentrale Vermiddelnsstruktur för plattdüütsche Acts, wenn en Veranstalten so een söcht. Ok sleiht dat faken fehl, wenn junge (oder natüürlich ok öllere) Lüüd en lütter Projekt ümsetten wüllt, man keen Finanzeren dorför finnt. Dat, wat welke Institutschonen as de Landschoppen in Neddersassen an Kultur stöönt, is faken mit vele Bedingens verbunnen: een mütt ut de Region kamen, wisse Anfödderns utfüllen, dat Halve vun de Finanzeren sülvst stütten un nich allens lett sik finantschell ümsetten. De jungen Lüüd wünscht sik also en Kulturfonds, ut den lüttere Projekten aan veel Bürokratie un ok överregional ümsetten laat, hier höört ok to'n Bispell Bookverapentlichens, de faken daaran malöört, dat en Verlag keen plattdüütschen Inhoolt rutgeven will, de sik an en jünger Publikum richten deit.

Wi hebbt denn noch uns Broschüür för junge Öllern vörstellt, de Tipps mit an de Hand gifft, wenn een Unsekerheiden hett, wat en tweesprakige Optrecken mit Düütsch un Platt goot is oder nich. Vun de Problemen un Unsekerheiden hebbt wi ok snackt mit Fro Pawlik un anmarkt, dat dat hier meist gor keen Stütt gifft, üm Platt wedder in de Familjen to bringen, jüstemang dor, wo dat op't wichtigst is.

Hier höört ok uns letzt Ansinnen to, dat dat Prestige oder Image vun Platt is jümmers noch dor, wo wi dat hebben wüllt. Twors is dat nich mehr so negativ, as dat dunn mal weer, man jümmers noch gifft dat Lüüd, de vun negativ Stigma bericht, oder tominnst vun en liekgüllig Holen gegenöver de Spraak. Platt as Schinkelklopperspraak, Platt as en Spraak, de nich över Plüüschmoors rutkümmt, oder Platt op dat een nich över Wetenschop snacken kunn, dat een blots mit de Muddermelk opsuugt hebben mütt oder dat een nich schrieven un blots snacken kann, dat sünd Saken, de een jümmers noch ut den Weg rümen mütt. Sülvst in de Politik wiest sik düsse Vöroordelen; Platt is denn en Dialekt, oder en Spraak, de een nich schulen mütt, se warrt as eenzig Regionalspraak in Düütschland mang de autochthonen Spraken jümmers vergeten un se snackt blots vun de "natschonalen autochthonen Minnerheiden", Sprakenpolitik in Düütschland sluut denn faken Plattdüütsch ut, ofschoonst mehr as 2 Milljonen Lüüd dat snacken doot. Hier kunn een wunnerbor mit en Imagekampanje oder mehr Opkloren gegenan gahn.

Fro Pawlik un ok ehr Mitarbeiders*chen hebbt ok Trüchfragen stellt un hebbt sik sichtlich för de Themen intresseert. Stedenwies is ok kloor worrn, dat se welke Saken gor nich wies weren, dat weer also goot, dat wi tohoop doröver snackt hebbt. Bi en Sprakenpolitik dörvt de jungen Lüüd nich vergeten warrn, se sünd jüstemang de Generatschoon, de de Spraak in de Tokumst dregen warrt. Wi schöölt afsehn, wat ut düsse drange Arbeit mit de jungen Lüüd tosamen warrt.

Bereits letztes Jahr haben das Niederdeutschsekretariat und das Minderheitensekretariat zu einem gemeinsamen Jugendaustausch der Angehörigen der fünf anerkannten autochthonen Gruppen Deutschlands eingeladen: die Dänen, die Friesen, die Sorben, die Sinti & Roma und die niederdeutsche Sprechergruppe. (Bericht vom letzten Jahr) Dies fand zwischen dem 15. und 18. Juni in Berlin unter dem Motto "Wer sind wir?" statt. Zusammen haben wir als Gruppe von knapp 30 Teilnehmenden sowohl in Theaterpädagogikworkshops, durch Gesprächen mit Bundestagsabgeordneten und anderen Politikern und während gemeinsamen Unternehmungen viel übereinander aber auch über uns selbst, die eigene Identität, Sprache und Kultur gelernt. Die Resonanz war groß und wir wollten dieses Jahr unbedingt wieder einen Austausch zwischen jungen Leuten anbieten.

Deshalb laden die beiden Sekretariate wieder gemeinsam zu einem Austausch zwischen dem 19. und 23. Juli ein, dieses Mal in Flensburg. Hier leben sogar vier Gruppen zusammen: die Dänen, Friesen, Sinti & Roma und die Niederdeutschen. Deswegen soll dieser Austausch unter dem Motto "Vielfalt zwischen den Meeren" stattfinden. Wir laden daher alle jungen Leute zwischen 18 und 35 Jahren der nationalen Minderheiten und der niederdeutschen Sprechergruppe ein, mit uns nach Schleswig-Holstein zu kommen. Wir haben wieder ein breites Programm aus Sprachpolitik, Kultur, Sprache und Region zusammengestellt und wollen gemeinsam erkunden, wie politische Partizipation funktioniert, wie wir uns gegenseitig unterstützen können, wie Self-Empowerment genau aussehen kann und wie Region mit Identität zusammenhängt.

Die Reise- und Verpflegungskosten werden erstattet. Anmeldung unter info@niederdeutschsekretariat.de. Die Einladung findet man hier auch als PDF. Die Einladung kann sehr gerne geteilt werden!

Programm „Vielfalt zwischen den Meeren“

Freitag, 19. Juli: Willkommen in Schleswig-Holstein

• Eröffnungsveranstaltung in der Dänischen Bibliothek (öffentlich):
  Lesung & Diskussion mit der Autorin Bahar Oghalai “Freund*innenschaft als politische Praxis”
• Im Anschluss: Fortführung der Gespräche im Rahmen eines kleinen Empfangs

Samstag, 20. Juli: Zu Besuch bei der dänischen Minderheit

• Besuch dänischer Minderheitenorte in Flensburg: Stadtführung mit zwei Vertreterinnen bzw. Vertretern vom SSW und Besuch verschiedener Institutionen der Dänischen Minderheit
• Workshop mit dem SdU, der dänischen Jugendorganisationen in Südschleswig
• Politik für Minderheiten und Regionalsprache Bundesebene: im Gespräch mit Gyde Jensen, MdB
• Bunter Abend: Die Teilnehmenden stellen ihre jeweiligen Gruppe vor.

Sonntag, 21. Juli: Zu Besuch bei der niederdeutschen Sprechergruppe 

• Poetry Slam Workshop mit Selina Seemann im Studio der Niederdeutschen Bühne Flensburg
• Junge Lüüd ut Löwenstedt: „In de Juni geev dat immer Erdbeeren“ – Filmvorführung mit Live-Theater im Studio der Niederdeutschen Bühne Flensburg
• Im Anschluss: Austausch mit den Spielerinnen und Spielern der Theatergruppe und der Leiterin des Niederdeutschen Bühnenbundes Schleswig-Holstein

Montag, 22. Juli: Zu Besuch bei der friesischen Volksgruppe & den deutschen Sinti und Roma 

• Besuch des Nordfriisk Instituuts in Bredstedt
  • Besichtigung der Ausstellung Noordfriisk Futur
  • Gespräch mit Dr. Lena Terhart, Leiterin der neuen Abteilung Liirskap
• Ausflug auf die Hamburger Hallig und Kennenlernen des UNESCO Weltnaturerbes Wattenmeer
• Besuch eines durch die Zivilbevölkerung initiierten Gedenksteins für Sinti und Roma: Vortrag und Gespräch mit einem Antiziganismus-Forscher der Universität Flensburg

Dienstag, 23. Juli: Verabschiedung und Ausblick

• Wünsche und Forderungen der jungen Erwachsenen an die Politik
• Reflektion + Ausblick 

Vele junge Lüüd schrievt geern: Geschichten, Riemels oder ok Poetry-Slam-Texten. Kreativ to schrieven maakt dat lichter, de Welt un Sellschop to verstahn un een finnt licht rut, sik anners uttodrücken. Lüüd, de mit Hoochdüütsch opwussen sünd, schrievt faken ok op Hooch. Man hebbt ji al versöcht, wat op Platt to schrieven?
De Bunnsraat för Nedderdüütsch un dat Nedderdüütschsekretariat laadt to en Online-Warksteed för junge Lüüd in. Dor kriegt ji Hölp bi’t Schrieven vun egen Texten op Platt. In lütte Schrievövens köönt ji dat, wat ji to weten kriegt, glieks utproberen un ümsetten. Leidt warrt de Veranstalten vun Gesche Gloystein un Arne Lentföhr. Gesche is Platt-Poetry-Slammersch un hett dat Publikum al faken mit ehr plattdüütschen Texten övertüügt. Se maakt ok Warksteden to „kreative Wortakrobatik op Platt“. Arne is Lyriker un is 2022 för sien Textsammeln „Swymel in de nacht. Gedanken över en kryg“ mit den Borsla-Pries uttekent worrn.
De Schrievwarksteed is för junge Lüüd, de geern en (villicht al anfungen) plattdüütschen Text schrieven wüllt. Ji hebbt de Möglichkeit, mit den Text later bi den plattdüütschen Schrievwettstriet „Vertell doch mal!“ vun NDR, Radio Bremen un dat Ohnsorg-Theater mittomaken. De Frist löppt noch bet to’n 15. Martmaand. Bavento kann een ok bi de Bämsen/Bevensen-Daagfohrt egen Texten präsenteren. De finnt vun’n 20. bet 22. Septembermaand statt un düt Johr heet dat Motto „Junge Lüüd“.

De Warksteed is op Platt. Wi höögt uns, wenn ji mit dorbi sünd!

In der letzten Online-Warksteed in diesem Jahr wollen wir uns dem Austausch zwischen den Generationen widmen. Oft wird sich in der Jugend- oder generellen Spracharbeit immer nur auf eine Gruppe fokussiert, aber der generationsübergreifende Blick fehlt. Doch gerade die Vermittlung zwischen den Altersgruppen ist von enormer Wichtigkeit. Deshalb wollen wir auch explizit nicht nur junge Leute zu dieser Online-Warksteed einladen, sondern Menschen aller Altersklassen.

Im September sind unsere produzierten Filme “Jung bemött oolt” herausgekommen, die man sich unten oder direkt auf YouTube anschauen kann. In ihnen treffen eine ältere und eine jüngere Person aufeinander und unterhalten sich auf Niederdeutsch über die verschiedenen Aspekte der Sprache und deren Sichtweise auf das Damals und das Heute. Es gibt noch sehr viel zu lernen aus diesem Austausch, da die ältere Generation mit einer Sprachauffassung der Selbstverständlichkeit aufgewachsen ist: Die Sprache war damals viel vitaler, es war viel natürlicher, diese mit nahen Personen zu sprechen. Für die heutige jüngere Generation wird es zunehmend ein Kampf um Selbstverständlichkeit. Viel zu selten werden die Möglichkeiten, sich auf Plattdeutsch zu unterhalten - sowohl für alt als auch für jung.

Durch den Austausch in den Videos sollen Eindrücke entstehen, wie man Synergien zwischen den Altersgruppen erzeugen kann, um die Vitalität und das Sprachverständnis aus beiden Generationen zusammenzuführen. Hier möchten wir mit unserer Online-Warksteed anknüpfen und die Runde öffnen. Wir wollen darüber diskutieren, worin sich die Generationen unterscheiden im Hinblick auf die Sprache (Aufwachsen, Verständnis, Sprachkompetenz, Kreativität, Prestige), und worin sie sich ähneln könnten bzw. wie man gemeinsam an einem Strang ziehen kann, um das beste aus allen Generationen für den Erhalt der Sprache einzusetzen. Das wollen wir anhand von offenen Interviewfragen machen, ähnlich wie denen im Video.

Jede und jeder ist herzlich eingeladen zu dieser Online-Warksteed, egal ob alt, jung oder dazwischen, egal ob fließende Sprecherin oder passiver Kenner. Es kommen auch ein paar der Teilnehmer*innen aus den Videos zur Veranstaltung dazu und können selbst noch einmal berichten.