Ünner dat Motto "Anner Länner, anner Spraakplaans – Man kriegt wi ok een för Platt torecht?" harr dat Nedderdüütschsekretariat to en Online-Warksteed an'n 27. Oktobermaand inlaadt. 36 Lüüd sünd tosamenkamen, dormang en Reeg Liddmaten ut de Warkkoppel Spraakplaan, de dat siet 2024 geven deit, man ok en Barg Lüüd ut de Sprekergrupp, de nee dorto kamen sünd. Ok vun Nedderland, de Saterfresen un de Soorben weren welk dorbi.

Christiane Ehlers un Kevin Behrens ut dat Nedderdüütschsekretariat hebbt toeerst verkloort, wat een ünner dat Thema Spraakplanen versteiht. Se hebbt rutstellt, woso sünnerlich lütte un bedrauhte Spraken bewusste Maatregeln bruukt, üm op den Bruuk un de Dieg vun en Spraak inwarken to könen.

Vörstellt worrn is de ne'e Informatschoonsbroschüür "Spraakplaan för Plattdüütsch - Woans geiht een dat an?", de en Instieg in dat Thema Spraakplanen büddt, Bispelen vun anner Spraken gifft un verkloort, woans wi dat för Plattdüütsch angaht, en Spraakplaan op'n Weg to bringen (Download Broschüür as PDF).

Bi dat Drapen hebbt wi dree keltsche Spraken, de för Plattdüütsch as Vörbiller gellen köönt, vörstellt:

• För dat Koornsche, dat in’t 18ste Johrhunnert as utstorven gell un mit Spood wedder revitaliseert worrn is, weer de Ankennen as Minnerheitenspraak in’n Rahmen vun de Sprakencharta in dat Verenigte Königriek en zentralen Schritt.
• Bi Iersch is dat Besünnere, dat de Spraakplanen op lokale un dezentrale Spraakplaans baseert, de mit de Community tosamen opstellt warrt. Un dat gifft hööftamtliche Language Officers, de Projekten in Gang bringt.
• Bi Waliesch, de gröttste un vundaag wedder op’t wenigst bedrauhte keltsche Spraak, gifft dat dat Amt vun den Welsh Language Commissioner, de op de Ümsetten vun de Spraakplanen achten deit.
• Bi all Spraken markt een, wat för en grote Bedüden de Billen un de Medien hebbt.

Bi't Snacken doröver, wat wi för Platt vun de anner Spraken lehren köönt, wiest sik, wo wichtig dat is, dat dat verantwoortliche Lüüd gifft. Ok för Plattdüütsch mutt dat Lüüd geven, de de Ümsetten vun den Spraakplaan as konkrete Opgaav hebbt. Blots denn kann en Spraakplaan Spood hebben.  Un wi nehmt mit, dat wi dat Drömen wagen mööt. De Plattdüütschen sünd dat wennt, sik mit wenig un sülvst Scheefstänn tofreden to geven. Man een mutt anfangen, sik mehr drömen to wagen!

„Modellprojekten för Plattdüütsch“

Wat den eersten Stapp hen na en Spraakplaan för Platt angeiht, dor hebbt wi tohoop mit de Warkkoppel düt Vörgahn fastleggt:

• Wi fangt mit lokale un dezentrale Spraakplaans an.
• Wi nehmt uns toeerst de Prestieschplanen vör.
• Wi sett in twee Modellregionen Projekten op un versöökt de Rutkümst op anner, ähnliche Regionen to överdregen, indat wi dor en Kunzept ut maakt.

Uns Maal: Mit „Plattdüütsch sichtbor maken – en Kampagne för mehr Prestige“ wüllt wi op mehr Sichtborkeit vun Platt in de Region inwarken un dat Prestige vun de Spraak verhögern. Wi hebbt verkloort, woans wi vörgahn sünd, un wat dat dorbi för Rutfödderns un Problemen geev.

As Modellregionen sünd dat Süüdollnborger Mönsterland un Sassen-Anholt utkeken worrn. Heinrich Siefer, Spreker vun'n Bunnsraat för Nedderdüütsch, un Christian Sadel vun de Universität Madeburg hebbt de Situatschoon vun de Spraak in de beiden Regionen vörstellt. Wielt in'n Noordwesten vun Neddersassen noch orrig wat an Spraaksubstanz dor is, is de Spraak in'n apentlichen Ruum meist nich sichtbor. In Sassen-Anholt süht dat nich blots mit de Sichtborkeit vun de Spraak leeg ut, man de wenigsten Lüüd dor verbinnt dat Land noch mit de Spraak.

Toeerst hebbt wi in beide Regionen en Barg vun Bedrieven as möögliche Aktören anschreven (in jeedeen Region mehr as 100): Vun de Gastronomie (Produzenten, Restaurants, Bäckers, Hoffladens etc.), över regionale Supermarkten un Kooplüüd bet hen na apentliche Inrichtens (Touristik, Bibliotheken, Stadtwarken etc.). Wi hebbt över de Initschatiev opkloort un de Bedrieven Moot maakt, bi sik Platt sichtbor to kamen, dör Schiller, Produktnaams oder Warvmaterial. Mit de Trüchmellens seeg dat man teemlich mau ut: Meist nüms vun de mööglichen Aktören hett sik trüchmellt. In'n Novembermaand sünd in beide Regionen Veranstaltens plaant, bi de dat üm de Kampanje un konkrete Ideen för de Ümsetten gahn schall.

Diskuschoon mit Deelnehmers

Na den Input dörch uns geev dat en bannig intressante Diskuschoon mit de Deelnehmers. Wi hebbt uns över de Modellprojekten uttuuscht un överleggt, wat een beter maken kann, ween een Aktören mit in’t Boot halen will. Un ok, woans een de Lüüd dat Thema noch verkloren kann, denn dat is för de mehrsten ja teemlich afstrakt. Un wi harrn dat ok vun möögliche anner Weeg, wenn dat üm dat Thema Sichtborkeit in‘n Alldag geiht un vun de Fraag, woans sik ok noch anner Lüüd an bedeligen köönt, üm dat dezentraler optotrecken.

En poor Lüüd stellen rut, wo wichtig de persöönlichen Gespräken sünd, üm Lüüd mit an Boord to halen: "Du muttst na de Lüüd hengahn un jüm direkt ansnacken, blots so kannst du jüm vun dien Projekt övertügen." Dat de direkte Weg hölpt, dor weren sik all enig. Man liekers is rutarbeidt worrn, dat een för Platt Strukturen un Ressourcen bruukt, üm ok in en grötteren Rahmen wat beschicken to könen. "Dat fehlt an Plattdüütschbeopdraagten in de Landkreisen, Städer un Gemeenen, so as jüm dat in Oostfreesland geven deit."
Denn is noch en anner Lüchttoornprojekt ut Noordfreesland vörstellt worrn: Bi dat Büro vun'n Landraat is vör en poor Johr en Steed för de Föddern vun de Regional- un Minnerheitenspraken in'n Kreis inricht worrn. Birte Überleer, de den Posten hett, stell rut, wat so en Steed ok för de Wohrnehmen un dat Ansehn vun de Spraak bedüden deit.
Snackt hebbt wi denn ok, wo wichtig dat is, dat een gesettlich Grundlagen hett, so as dat dat mit dat eerste Nedderdüütschgesett in't Land Brannenborg nu geven deit. Ok wenn sowat as Plattdüütschbeopdraagten för de Kommunen keen Plicht is, hölpt dat Gesett in'n Rüch, üm Kommunen to övertügen.
Měto Nowak, wetenschoplichen Mitarbeider an't Soorbsche Institut, stell vör, woans se dat Thema Spraakplanen för Neddersoorbsch angaht un meen man "Wi töövt nich, bet allmann an Boord sünd. Wi söökt uns Makers un fangt mit jüm an."
En Deelnehmersche, de ut Nedderland keem, kunn en Reeg Gemeensamkeiten twüschen dat Groninger Platt, dat bi ehr in de Region snackt warrt, un de Situatschoon vun Platt op de düütsche Kant wies warrn. Hier un dor kunn sik dat anbeden un een deit sik tosamen.
An't Enn vun uns Uttuusch kemen wi nochmal op de Saterfresen to snacken, wo dat faste Strukturen gifft un Steden inricht worrn sünd. Henk Wolf, de Beopdraagte för Saterfreesch süht an vele Steden desülvigen Rutfödderns bi beide Spraken. Man de Ünnerscheed ut sien Sicht is, dat de Politik ok würklich achter de Saterfresen steiht un sik för ehr insett. He maak de Plattdüütschen Moot, mehr för sik intostahn, so as de Fresen dat ok doot.  Sien Raatslaag: "Wi mööt de Spraak emanziperen. De Politik mutt seggen: För uns is de lütte Spraak jüstso wichtig as de grote." He harr ok de Projekten för mehr Sichtborkeit ut dat Saterland kott vörstellt un meen, dat se dor al veel wieder sünd. Dat wiest wedder, wo wichtig dezentrale Spraakplaans sünd, denn dat Saterland is lütter as dat hele Plattdüütschland.

Wat för en grote Bedüden dat Prestiesch vun de Spraak för uns Spraakplaanarbeit hett, dat maak de Vörslag vun een Deelnehmer düütlich: "Wi bruukt en PR-Manager för Platt! ... beter noch en hele Afdelen." Un dat weer ok de Punkt, den de mehrsten Deelnehmers wedder opnahmen hebbt un den wi dör de Spraakplaans ut Ierland un Wales lehrt hebbt. Dat bruukt Verantwoortlichkeit, de ok an faste Personen hangt, de dat hööftamtlich maakt. Spraakplanen bruukt apentliche Gesichter un dat dörv nich vun'n Tofall afhangen, wat sik een in de Region engageert in sien Freetiet oder nich. Dat bruukt hier klore Strukturen un Lüüd, de op regionale un överregionale för de Spraak instaht. Mit Birte Überleer in Noordfreesland hebbt wi sehn, dat dor welke Regionen dörut vun Willen sünd, sik dör dat Schapen vun Steden intosetten. Nu liggt de Ball liekers bi de Sprekergrupp, de sik dor luder för insetten mutt.

Wi bedankt uns bi all Lüüd, de bi uns Online-Warksteed dorbi weren un sik mit uns uttuuscht hebbt. Uns dücht, dat dat Flach Sichtborkeit, Ansehn un Prestiesch passlich is, üm de Arbeit an en Spraakplaan antogahn. Wat schöön, dat al so vele mit an Boord sünd. Wi sünd spannt, wat sik in de beiden Modellregionen noch doon warrt.

To'n Dalladen: Präsentatschoon vun de Online-Warksteed

Einladung zum Informationsabend in Magdeburg

5. November 2025, 17:00–19:00 Uhr Café Gusto, Brückstraße 11, 39114 Magdeburg

Regionale Produkte leben von Authentizität, Herkunft und Charakter – und kaum etwas vermittelt lokale Identität stärker als Sprache. Die Regionalsprache im nördlichen Sachsen-Anhalt war und ist teilweise noch immer Plattdeutsch. Auch in der Alltagssprache hat sie greifbare Spuren hinterlassen. Die Faszination für dieses alte Kulturgut Sprache lebt ebenso auf wie das Interesse an lokalen und nachhaltig produzierten Lebensmitteln. Wir wollen uns daher fragen:

Wie lassen sich Plattdeutsch und regionale Mundarten gewinnbringend in der Markenkommunikation einsetzen? Welche Chancen eröffnen sich dadurch für Produzenten und Distributoren von Lebens- und Genussmitteln aus Sachsen-Anhalt?

Im Rahmen der Veranstaltung möchten wir Impulse geben, Erfahrungen austauschen und gemeinsam über Wege sprechen, wie sprachliche Vielfalt zur Stärkung regionaler Identität beitragen kann.

Nach kurzen Impulsbeiträgen bleibt Zeit für Austausch bei Getränken und Buffet. Wir freuen uns auf Ihre Teilnahme!

Veranstalter: Arbeitsstelle Niederdeutsch in Sachsen-Anhalt und Niederdeutschsekretariat
Eine formlose Zusage per E-Mail an sadel@lhbsa.de hilft uns bei der Planung.

 

 

Dat Nedderdüütschsekretariat nödigt to en Warksteed an'n Maandag, den 27.10. üm Klock 6:00 avends in. Dat Thema is:

„Anner Länner, anner Spraakplaans – Man kriegt wi ok een för Platt torecht?“

Plattdüütsch steiht ünner stüttigen Infloot vun dat Düütsche, un dat heet mehrstendeels nix Goods. Een markt, Platt warrt jümmer mehr verdrängt vun Düütsch. Üm dat Utstarven vun de Spraak nich to riskeren, bruukt dat kunkrete Maatregeln, de dat Plattdüütsche wedder stark maken köönt. Opbest warrt sowat ümsett, indat se Deel vun en nau utformuleerten Spraakplaan sünd. Dorso hett de Bunnsraat för Nedderdüütsch un dat Nedderdüütschsekretariat 2024 de Initschatiev Spraakplaan Nedderdüütsch 2050 in’t Lepen ropen. Dat Maal is düütlich: Wi wüllt Plattdüütsch na vörn bringen un dat in’t Johr 2050 dor hebben, wo wi dat wüllt. Man sowat bruukt en kunkret Kunzept. Dat Nedderdüütschsekretariat arbeidt dor in’n Momang vör allen to de Themen Sichtborkeit un Apentlichkeit, meensam mit en Warkkoppel ut Lüüd ut de Sprekergrupp.

Wi hoolt dat för bannig wichtig, dat ok de Sprekergrupp in düssen Spraakplaan mit involveert warrt. Dat heet ok, dat een doröver opkloort warrn mütt, wat Spraakplanen an sik egens is un wat allens to en Spraakplaan dorto hören deit. Wi hebbt vundeswegen de Broschüür „Spraakplaan för Nedderdüütsch – Woans geiht een dat an?” rutgeven. Blangen allmene Informatschonen to Spraakplanen kriggt een hier ok Bispellen to Spraakplaans ut anner Spraken. Wi verkloort, wat allens nödig is, dormit Plattdüütsch sien egen Spraakplaan opstellen kann. Man de Weg is noch lang un dat bruukt en groot Maat an Arbeit un Ideen dorför.

Wi wüllt mit jo an’n 27.10. üm Klock 6:00 online in’n Uttuusch kamen un jo uns Broschüür un de Inhoolden vörstellen. Wi geevt en Luppvull spraakplanersche Vörbiller ut anner Länner as Input un verliekt de mit uns Ansinnen. Achterna wüllt wi geern joon Ideen un Trüchmellens hören: Wo veel un wat kann een vun anner Spraakplaans dorto lehren? Wat bruukt dat, üm dor uns egen Spraakplaan vun to maken? Woans kann een Lüüd mit in uns Boot halen un woans vermiddelt een so en Spraakplaan egentlich?

Wi maakt uns Warksteed op Plattdüütsch, man elkeen is inlaadt un ji köönt sik natürlich ok op Düütsch to Woort mellen. Mellt jo also all geern bet to'n 26.10. bi info@niederdeutschsekretariat.de an.

Veranstalter:
Anmellen un Fragen:
Anmellensfrist:
Datum un Tiet:
Woneem:

Bunnsraat för Nedderdüütsch un Nedderdüütschsekretariat
per Mail an info@niederdeutschsekretariat.de
Sünndag, 26.10.2025
Maandag, 27.10.2025, Klock 6 bet halvig 8 an’n Avend
online, Zoom-Lenk kümmt as Mail

Woans steiht dat üm de Tokumst vun Plattdüütsch? Wo geiht dat mit Platt hen, wenn de Spraak sik sülvst överlaten warrt?  

Nedderdüütsch steiht ünner stüttigen Infloot vun de düütsche Spraak. Dat heet, dat op meist all Rebeden, Düütsch vörherrschen un Platt pö a pö verdrängen deit. Dat is ümso arger as düsse Berieken jüstemang de sünd, de as eernsthaftiger bekeken warrt. In de Wetenschop, in de Verwalten oder bi de Politik is Platt meist heel un deel weg. Bi anner Domänen as de Medien oder de School is dat Utmaat vun Platt twors marginal, man af un an mag een dat dor vör de Fööt fallen, middewiel sogors wat mehr. To’n Bispell gifft dat plattdüütsche Narichten eenmal an’n Dag bi NDR 90,3 oder Radio Bremen un bi en Reeg Scholen gifft dat Platt ok as Ünnerrichtsanbott oder Fack. Man is dat vun alleen passeert? Brannenborg hett siet 2024 as eerst Bunnsland en egen Nedderdüütschgesett (BbgNdG), weer de Lannsregeren hier opeens gootmödig? Siet 2007 verlöövt dat Land Sleswig-Holsteen ok Nedderdüütsch blangen Düütsch op de Oortsingangsschiller, man harr dat Land hier eenfack en goden Dag?

Nee, dat allens sünd de Rutkumsten vun enkelte spraakplanersche Aktivitäten. Spraakplanen is dat bewüsste Ingriepen in de Spraaklandschop dör Maatregeln. Spraken schüllt hierdör reguleert, föddert, bewohrt oder anpasst warrn. De Standardiseren vun Düütsch dör den Duden is en Deel vun de düütsche Spraakplanen. Dat in Frankriek 40 % vun de Leder in’t Radio franzöösch-sprakig ween mööt, is ok Deel vun de ehr Spraakplanen. Vör all lütte un bedrauhte Spraken sünd afhangig vun Spraakplanen, wieldat se anners man knapp Schangs hebbt to överleven. Denn se staht in en nich utgleken Verhoolt to de Majoritätsspraken. Welke lütte Spraken as Nedder- un Böversoorbsch, Waliesch, Basksch un de Sámi-Spraken hebbt nau utformuleerte Spraakplaans, Plattdüütsch hett sowat bet nu nich.

Dorso hett de Bunnsraat för Nedderdüütsch un dat Nedderdüütschsekretariat mit Hölp vun en Warkkoppel ut Lüüd vun de Sprekergrupp de Initschatiev Spraakplaan Nedderdüütsch 2050 op de Been stellt. Dat Maal is, dat wi en expliziten Plaan opstellt, üm de Spraak bet 2050 na vörn to bringen. Dat is natürlich en langen un sworen Weg, man wi mööt em angahn. Wi bruukt eerstmal de Opnahm vun den Nu-Stand, wi bruukt konkrete Maatregeln, mit de wi Plattdüütsch in all de nödigen Domänen föddern köönt, un wi hebbt en nau utformuleert Teel nödig, dat wi 2050 denn ok meten köönt, üm de Spood vun dat Projekt beoordelen to könen.

Bi den Spraakplaan Nedderdüütsch 2050 nehmt wi uns toeerst de Prestieschplanen vör. Wi wüllt Projekten in twee Modellregionen Stütt geven, bi de dat dorüm gahn schall, dat Prestiesch vun de Spraak as eernsthaftig un liekweertig to Hoochdüütsch to verbetern. Un de Spraak in't apentliche Leven to föddern. An düsse Steed sammelt wi Bispelen ut dat hele Spraakrebeet, bi de Plattdüütsch sichtbor maakt warrt un wat för dat Prestiesch vun de Spraak daan warrt. Wenn ji gode Bispelen hebbt, deelt uns dat geern mit, denn nehmt wi jüm mit op (info@niederdeutschsekretariat.de). Un wenn dat sogor een bi jo geven deit, de Platt snacken kann, denn kann een geern köstenfree en Schild "Wi snackt Plattdüütsch" bi uns bestellen. Leest hier mehr dorto: "Wi snackt Platt"-Schiller.

Bi de Optaktveranstalten för en "Spraakplaan Nedderdüütsch 2050" an'n 31. Mai 2024 in Hamborg hett sik en Warkkoppel grünnt, de bi dat Utarbeiden vun en Spraakplaan hölpen schall. Mit 16 Lüüd is se an'n 10. September 2024 dat eerste Mal tohoopkamen un hett de Arbeit opnahmen. Dor hebbt wi besnackt, woans wi den Spraakplaan nau angahn wüllt, wat dat dorto bruukt un wat de Opgaav vun de Warkkoppel ween kann. Wi hebbt beslaten, dat wi nich dat hele Rebeet vun en Spraakplaan opeens angahn köönt un wüllt uns dorso op "Prestieschplanen" fokusseren. Dat is jüstso en wichtigen Deel vun Spraakplanen un faken de eerste Wohrnehmenspunkt vun de Spraak in't apentliche Leven un dormit bannig wichtig, üm wiedere Stappen vun'n Spraakplaan uttoarbeiden.

De letzte Sitten vun de Warkkoppel in't Johr 2024 weer för den 21. November ansett. Üm uns en Överblick över den Stand vun dat Prestiesch in de verscheden Regionen vun dat Nedderdüütsch to verschaffen, hebbt wi vörweg en Fraagbagen an de Liddmaten schickt. Wi hebbt 21 Antern kregen ut de mehrsten Regionen vun Plattdüütschland: Brannenborg, Bremen & Bremerhoben, Hamborg, Mekelnborg-Vörpommern, Süüdneddersassen un Noordneddersassen, Noordrhien-Westfoalen, Sassen-Anholt un Sleswig-Holsteen (Noordfreesland).

Fragen för Warkkoppel:

1. Gib an, auf welchen Ort / welche Region du dich in den folgenden Fragen beziehst.
2. Wie bewertest du die Sichtbarkeit der niederdeutschen Sprache in deinem Ort / deiner Region?
3. Nenne gute Beispiele für die Sichtbarkeit des Niederdeutschen im öffentlichen Raum deines Ortes / deiner Region
4. Nenne aus deiner Sicht noch nicht ausgeschöpfte Möglichkeiten für die Sichtbarkeit, die sich in deinem Ort / deiner Region gut umsetzen ließen.
5. Welche Niederdeutsch-Akteure aus deinem Ort / deiner Region fallen dir ein, die sich aktiv mit der Sprache beschäftigen und sich für diese einsetzen?
6. In welchen Domänen (Kommunikationssituationen z. B. Familie, öffentliches Leben, Einkaufen, Arzt, Bank, Wirtschaft, Verwaltung …) wird Niederdeutsch in deinem Ort / deiner Region besonders häufig gebraucht oder eventuell vermieden?
7. Welchen Stellenwert hat die niederdeutsche Sprache in deinem Umfeld (z. B. Alltags-, Erinnerungs-, Heimat-, Kultur-, Nah-, Familien-, Jugend-, Seniorensprache)?
8. Und wie schätzt du dies bei der allgemeinen Bevölkerung aus deinem Ort / deiner Region ein?
9. Wie schätzt du das Interesse der Sprechergruppe in deinem Ort / deiner Region ein, sich an sprachplanerischen Prozessen zu beteiligen?
10. Was für Besonderheiten in Bezug auf Niederdeutsch gibt es in deinem Ort / deiner Region?

In'n Karn bestünn de Fraagbagen also ut dree Hööftberieken:

• Woans is dat mit dat Prestiesch in'n apentlichen Ruum gegenöver Platt in dien Region bestellt? (gode Bispelen, nich utschöppte Schangsen, wat sünd de Aktören)
• Wodennig is dat Prestiesch mang de Lüüd in ehr egen Bruuk?
• Wo dull sünd de enkelten Lüüd an Spraakplanen an sik intresseert?

De Antern füllen so ut, as een dat vörher al vermoden weer: Alltohoop is dat Prestiesch ehr nich goot utboot un stedenwies twüschen neutral un liekgüllig. Een kann de Regionen in dree Typen indelen:

1. Hotspots (Oostfreesland un Noordfreesland hebbt positive Antern hatt),
2. Platt mit en wissen Graad an Sichtborkeit (Dat is vör allen dat Rebeet, wo en Platt as spraken Spraak noch finnen kann, so as Bremen, M-V un Noordneddersassen) un
3. Platt hett keen Sichtborkeit un keen sünnerlich Prestiesch (Dat sünd de Rebeden, wo Platt keen Deel vun't apentliche Leven mehr is, as Sassen-Anholt, Süüdneddersassen, Brannenborg, un NRW).

Ok de Antern to de Mööglichkeiden, de bruukt warrt, üm Platt in de Apentlichkeit to bruken, müss een ehr as eendimensional beteken. Wat vun meist all nöömt worrn is, dat sünd plattdüütsche Stratenschiller un dat se vun bannig vele Lüüd wohrnahmen warrt. Bavento hebbt welke ok anner Oorden vun Schiller beschreven, so as Oortsingangsschiller, Naams vun Kitas, Henwiestafeln an apentliche Gebüüd un Opbackers. Ok plattdüütsche Inrichtens an sik sünd nöömt worrn. Mit wenig Utnahmen sünd ok inhooltliche Bispellen optellt worrn, so as plattdüütsche Infomaterialien vun en Affallweertschopsbedrief, plattdüütsche Gottsdeensten oder ok plattdüütsche Ansagen in'n APNV. Un vör allen düsse inhooltlichen Mööglichkeiden köönt noch orrig utschöppt warrn: mehr Warv över Plakatkampanjen, Warv vun Ünnernehmens op Platt, plattdüütsche Info-Daag, Social Media, tweesprakige Veranstaltens mit Plattdüütschvertaalkers:chen, mehr Platt dör den Tourismus, Stadtföhrers op Platt etc.

Wat den drütten Beriek angeiht, weer de Inschätten vun de mehrsten, dat sik Privatlüüd betto wohrschienlich blots wenig för en aktive Deelnahm an spraakplanerische Aktivitäten begeistern köönt. Dat liggt wiss ok doran, dat vele gor nich weet, wat dat för jem heten dee, wo groot de Opwand is, wat för en Infloot dat op dat Prestiesch hett un woso dat nödig deit. Vör allen in de Regionen, wo Platt noch leviger is, is dat Bewüsstsien över de Nootwennigkeit vun Spraakplanen teemlich wenig verbreedt, na dat Motto "löppt ja", wogegen in Regionen, de al düchtigen Verlust an Sprekers:chen hebbt, Spraakplanen as nödiger bekeken warrt. Ok is dat Intress bi junge Lüüd veel grötter as bi öllere Lüüd.

Wi hebbt uns dorop enigt, dat wi uns in de nege Tokumst vör allen op twee Modellregionen beschränkt, een Region, wo dat noch teemlich goot lopen deit un een Region, de al bannig veel vun de Levigkeit vun Platt verloren hett un de Spraakplanen hoochnödig hett. Wi wüllt hier mit regionale Aktören tosamenkamen, dat köönt plattdüütsche Institutschonen ween as Plattzentren, Verenen, nedderdüütsche Bühnen oder ok universitäre Inrichtens, man ok Privatlüüd, Bedrieven, Ünnernehmens, Praxen, oder ok apentliche Inrichtens. De Idee is, en Kunzept uttoarbeiden, woans een lokal dat Prestiesch verhögern kann un uns vun hier ut langshangeln, dat wi de Rutkumsten ok op anner Regionen mit liekerhaftige Problemen man ok Vördelen anwennen köönt.

Goot 60 Lüüd sünd an'n 31. Mai 2024 na den Lichtwarksaal vun de Carl-Toepfer-Stiften kamen, üm sik mit dat Thema Spraakplanen to befaten. De Bunnsraat för Nedderdüütsch (BfN) un dat Nedderdüütschsekretariat (NdS) harrn Intresseerte ut de Sprekergrupp to de Optaktveranstalten inlaadt.

Dr. Saskia Luther, Delegeerte för Sassen-Anhoolt in den BfN, hett de Deelnehmers, de ut all Ecken vun't Spraakrebeet anreist weren, begrött un de Rull vun den BfN as de spraakpolietsche Stimm un Vertreden vun de twee Millionen Sprekerschen un Sprekers ut all acht Bunnslänner verkloort. Se stell rut, dat de BfN de Anliggen un Wünsch ut de Sprekergrupp an de Politik randriggt un Projekten ümsett, vun de de Spreekergrupp profiteert. Christiane Ehlers un Kevin Behrens, de dör't Programm föhrt hebbt, verkloren, woans dat Thema Spraakplanen för de Regionalspraak Nedderdüütsch mit de Kampanje Funklock stoppen un den Blick hen na Europa vördag kamen is. En Plaan för de Tokumst vun de nedderdüütsche Spraak gifft dat bet nu noch nich, man wi mööt uns dormit uteneen setten, woneem wi vundaag staht, woneem wi henwüllt, un wat nödig is, üm dor ok antokamen. So en Spraakplaan, de schall dorto denen, dat elk un een mehr Schangsen kriggt to diegen, Platt in anner Ümgevens to bruken un ok mehr in sien/ehr Spraak anbaden to kriegen, wat dat nu aktiv as Deenstleisten is, oder passiv dör gode Spraakvörbiller. Üm dat konkret to maken, nöömt wi dat Projekt Spraakplaan Nedderdüütsch 2050.

In den eersten Deel vun de Veranstalten geev dat en Reeg Impulsvördrääg, in de verscheden Projekten un Initiativen vörstellt worrn sünd, de opstünns al lopen doot un de wat mit Spraakplanen to doon hebbt. Den Instieg hett Dr. Albrecht Plewnia vun’t Institut för Düütsche Spraak in Mannheim övernahmen un en Överblick geven, wat dat mit dat Feld Spraakplanen un Spraakpolitik egens op sik hett.

Vördrääg

• Dr. Albrecht Plewnia, Leibniz Institut för Düütsche Spraak (IDS): Sprachenplanung und Sprachenpolitik - ein Überblick
• Dr. Franziska Buchmann, Universität Ollnborg: Niederdeutsch studieren in Oldenburg - Was haben Studiengänge mit Sprachenplanung zu tun? (To den Vördrag höört en Film to, den köönt ji hier ankieken)
• Anne Hertel, Universität Griepswoold: Innovation in der Lehrer*innenausbildung am Beispiel des interuniversitären Lehrnetzwerks Niederdeutsch vermitteln (LeNie)
• Jan Graf, Plattdüütsche Raat Sleswig-Holsteen: Dat Platthuus as Serviceagentur för de Revitaliseren
• Arne Lentföhr: vörmals Redakteur bi Plattradio: Plattradio - En Anfang un nich dat Enn
• Robert Langhanke: Spraakplanen mit dat Wöörbook. Gedanken över den SASS (Vördrag) un Präsentatschoon
• Henk Wolf, Seeltersk-Kontoor vun de Ollnborgsche Landschop: Friesische Sprachpolitik in der niederländischen Provinz Fryslân - ein Vorbild für die Saterfriesen?
• Měto Nowak, Minnerheitensekretariat: Gesetze, Pläne und Konzepte: Politische Unterstützungsmöglichkeiten für Sprachplanungsprozesse

Na de Vördrääg hebbt sik de Deelnehmers op verscheden Warkkoppeln opdeelt. Elk Grupp harr ehr egen Fraagstellen un schull düsse Fraag in'n Henblick op en eersten "Opslag för en Spraakplaan Nedderdüütsch 2050" bearbeiden. De Themen weren "Niederdeutsch vermitteln - Wie gehen wir mit Regionalität und Standardisierung um?", "Mediale Sprachvorbilder - Welche Formate braucht es?", "Plattdeutsch als gesellschaftliche Aufgabe - Wie lässt sich das Ansehen der Sprache beeinflussen?", "Zusammenarbeit mit der Politik - Welche Rolle spielt die Politik bei der Umsetzung von Sprachzielen?" un "Sprachausbau - Was braucht die Sprache, um der Komplexität der Welt gerecht zu werden?". Düt weren also al kunkrete Utsneed ut en mööglichen Spraakplaan un direkte Steden, wo dat noch faken Problemen ut den Weg to rümen gifft. De Deelnehmerschen un Deelnehmers hebbt sik orrig inbröcht in de Diskuschonen, elk un een harr wat to seggen un harr en Menen to düsse Problemfeller. De Gruppen hebbt je en Poster utarbeidt, dat se achterna vörstellt hebbt, üm de Diskuschonen ok kott för all toganglich to maken.

Een tweet Maal, dat sik de BfN sett hett, is en Warkkoppel optostellen, de 2024 ehrenamtlich tosamen eerste Rutkumsten utarbeiden schall för en "Spraakplaan Nedderdüütsch 2050". De Lüüd, de dor Intress an harrn, kunnen sik in en List indregen. To de eerste, kunstitueren Sitten warrt neegst laadt, sodat de Warkkoppel ehr Arbeit opnehmen kann. An't Enn vun't Johr schall dat en Online-Sitten geven, woneem de Warkkoppel ehr Arbeit vörstellen warrt un jeedeen sik inbringen kann.

Wi dankt dat Bunnsbinnenministerium, dat Stütt geven hett, dat wi de Veranstalten utrichten kunnen un de Carl-Toepfer-Stiften, dat wi in den smucken Ruum tohoopkamen kunnen.

In einigen Gegenden ist das Niederdeutsche noch sehr vital, in anderen fehlt der alltägliche Gebrauch der Sprache. In allen acht Niederdeutschländern sowie überregional werden unterschiedliche Projekte durchgeführt und es sind viele Bemühungen erkennbar, die Sprache zu erhalten und auch zu revitalisieren. Bisher spielt die bewusste Sprachplanung für das Niederdeutsche dabei noch kaum eine Rolle. Zahlreiche andere kleine Sprachen in Europa zeigen jedoch, dass die Beschäftigung mit dem Thema Sprachplanung sowie das Formulieren klarer Ziele erforderlich für den Erhalt und die Weiterentwicklung einer Sprache sind.

Der Bunnsraat för Nedderdüütsch und das Niederdeutschsekretariat laden zu einer Auftaktveranstaltung zur Sprachenplanung Niederdeutsch nach Hamburg ein. Diese soll dazu beitragen, das Thema sowohl bei Niederdeutschsprecherinnen und -sprechern als auch bei Menschen, die sich für die Sprache interessieren, präsenter zu machen. Und sie soll Möglichkeiten schaffen, sich aktiv an dem Prozess beteiligen zu können.
Dr. Albrecht Plewnia vom Institut für Deutsche Sprache wird eine allgemeine Einführung in das Themenfeld "Sprachenplanung und Sprachenpolitik" geben. In Kurzvorträgen werden danach Projekte und Initiativen für das Niederdeutsche vorgestellt, die unterschiedliche Aspekte der Sprachplanung bedienen. Ebenso werden Ansätze von Nachbarsprachen beleuchtet. Im Anschluss möchten wir gemeinsam in kleinen Arbeitsgruppen an sprachplanerischen Ideen und Konzepten für die Regionalsprache Niederdeutsch arbeiten. Die Ergebnisse aus den Workshops sollen die Grundlage für eine Warkkoppel Spraakplaan Nedderdüütsch werden, an der sich alle, die Interesse haben, beteiligen können.

Wir freuen uns auf viele Interessierte, die Lust haben, sich mit dem Thema Sprachplanung zu befassen und gemeinsam an Ideen für den Erhalt und Ausbau der Regionalsprache zu arbeiten!

Inladen dalladen: Spraakplaan Nedderdüütsch - Optaktveranstalten (pdf)

Veranstalter: Bunnsraat för Nedderdüütsch und Niederdeutschsekretariat
Anmeldung und Fragen: per Mail an info@niederdeutschsekretariat.de
Anmeldefrist: 19.05.2024
Datum und Zeit: Freitag, 31.05.2024, 10:30-16:00
Wo es stattfindet: Lichtwarksaal der Carl-Toepfer-Stiftung, Neanderstraße 22, 20459 Hamburg